2010-07-02 11:07

Czarna jagoda

Brytyjscy piloci z Royal Air Force (RAF) podczas II Wojny Światowej regularnie jadali przed nocnymi lotami dżemy z czarnych jagód, aby lepiej widzieć w ciemnościach. Ta niezwykła okoliczność dała później początek licznym badaniom.

Stosowanie czarnych jagód w medycynie sięga wieków średnich. W XVI w. zielarze zalecali je w różnych dolegliwościach - kaszlu, gruźlicy płuc, nawet w chorobach wątroby. Także dziś, owoce czarnej jagody są powszechnie wykorzystywane w medycynie i farmakologii. Z pewnością warto dowiedzieć się, dlaczego.

Czarna jagoda, zwana też borówką czernicą (Vaccinium myrtillus) występuje pospolicie na terenach centralnej i północnej Europy, w Ameryce Pn. oraz w Azji. W Polsce spotykamy ją na obszarze całego kraju, aż do wysokości 1,800 m n.p.m. Jest popularnym składnikiem w kuchni m.in. w deserach i przetworach.

Właściwości lecznicze

Jagody zawierają minimalne ilości witamin C oraz PP, nieco większą ilość witamin z grupy B, a także sporo witaminy A oraz mikroelementy takie, jak: wapń, magnez, fosfor, mangan, miedź i potas.

W 100g czarnych jagód znajduje się: 0,6g białka, 14,3g węglowodanów, 65mg potasu, 10mg wapnia, 9mg fosforu, 2mg magnezu, 1mg sodu, 0,7mg żelaza, 0,1mg cynku, 130mg witaminy A, 0,02mg witamin B1 i B2, 0,4mg witaminy PP, 0,06mg witaminy B6, 22mg witaminy C, 6mg kwasu foliowego.

 

 

Owoce te zawierają tzw. garbniki, neutralizujące toksyny i blokujące ich wchłanianie przez błony śluzowe. W jagodach występują też procyjanidyny (B1 i B4), flawonoidy, kwasy organiczne i kwas elagowy. Istotny dla aktywności antyoksydacyjnej czarnych jagód jest resveratrol, którego obecność w owocach wykryto w roku 2004.

Układ pokarmowy

Owoce borówki, ze względu na działanie ściągające garbników, są zalecane wewnętrznie przy biegunkach (szczególnie u dzieci) i zewnętrznie w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Co ciekawe owoce czarnej jagody pomagają w zwalczaniu pasożytów przewodu pokarmowego.

Zaburzenia krążenia

Jedną z ważniejszych zalet przyjmowania czarnej jagody jest wyraźna poprawa przepływu krwi w naczyniach żylnych (szczególnie kapilarnych) oraz zwiększanie ich szczelności. Badania pokazały, że antocyjany zawarte w jagodach, chronią ściany żył i kapilar przed wzrostem przepuszczalności, powodowanym przez nadciśnienie. Okazało się też, że antocyjany jagody dwukrotnie silniej niż rutyna zmniejszały przepuszczalność naczyń, poprawiały przepływ krwi, a także zmniejszały uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych powstałe w wyniku niedokrwienia i reperfuzji. Innymi słowy mają niezwykle korzystny wpływ na nasz układ krwionośny: wzmacniają go,  co bezpośrednio przekłada się na efektywność jego działania.

Jakby tego było mało, inne badania (poświęcone wpływowi antocyjanów czernicy na naczynia wieńcowe) pokazały, że powodują one rozkurcz (rozszerzenie) naczyń wieńcowych, nawet w bardzo niskich stężeniach, zapobiegając zmniejszeniu tzw. relaksacji naczyń (powodowanej przez negatywny wpływ wolnych rodników tlenowych). Znane jest także hamowanie powstawania wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Wiele prozdrowotnych działań antocyjanów warunkuje ich wysoką aktywność przeciw utleniającą. Silne działanie antyoksydacyjne antocyjanów czarnej jagody powoduje hamowanie całego szeregu reakcji utleniania, powodowanych przez stres oksydacyjny i prowadzących do zmian w organizmie związanych z patogenezą choroby Parkinsona.

 

Zaburzenia wzroku

Dużo czasu poświęcono badaniom wpływu czarnej jagody na poprawę wzroku. Okazało się, że podawanie wyciągu z tych owoców, powodowało hamowanie negatywnych zmian, a nawet obserwowano zmniejszenie zmętnienia rogówki. Znane są też badania wskazujące na poprawę wrażliwości siatkówki i zwiększenie pola widzenia u pacjentów z krótkowzrocznością lub jaskrą, jednak prace trwają nadal i oficjalnie nie zostało to jeszcze potwierdzone.

Czy piloci RAF-u mieli rację?

 

 

Wyniki badań wskazują na liczne możliwości zastosowania preparatów na bazie borówki czernicy w medycynie. Ogromne znaczenie ma wpływ substancji zawartych w owocach na widzenie przy złym oświetleniu. Największa liczba badań klinicznych, bo aż 30, dotyczyła właśnie wpływu antocyjanów jagody na widzenie w nocy.  Poprawa widzenia przy braku światła jest bardzo ważna dla kierowców, pilotów i ludzi starszych, często ze zmianami degeneracyjnymi w oczach. Okazał się, że piloci RAF-u mieli jednak rację! Jadanie czarnych jagód poprawia ostrość widzenia w nocy, pozwala na szybsze dostosowanie się oczu do ciemności i szybsze odzyskiwanie ostrości widzenia po ostrym błysku światła. Potwierdziły się więc obserwacje z czasów wojny!

Badania wciąż trwają

Jednak nie wszystkie badania dały tak pozytywne wyniki. Prace kliniczne wykonane w roku 2000, zgodnie z GCP, z udziałem 15 zdrowych, młodych i dobrze widzących mężczyzn, nie wykazała leczniczego wpływu antocyjanów czernicy. Otrzymane wyniki nie odbiegały od normy tak, jak się wcześniej spodziewano. Eksperci przyznali jednak, że badania dotyczyły osób w pełni sił i nie zmienia to faktu powszechnego stosowania preparatów z czarnych jagód w zaburzeniach widzenia, wynikającego z pozytywnych ocen skuteczności w wielu pracach i doświadczeń samych pacjentów. Wskazuje się potrzebę kontynuacji badań, szczególnie z udziałem pacjentów z zaburzeniami widzenia w nocy.

Syndrom przewlekłego zmęczenia

 

Być może, zanim jeszcze naukowcy wyjaśnią tę kwestię do końca, owoce borówki czernicy znajdą zupełnie nowe, niezwykle obiecujące zastosowanie w leczeniu syndromu przewlekłego zmęczenia. Szacuje się, że dolegliwość ta trapi 522 kobiety i 291 mężczyzn na każde 100,000 ludności i przypuszczalnie wywoływany jest przez stres oksydacyjny.

 

 

Produkty zawierające liofilizowane czarne jagody:

1. Vita Micella Mix

 

—————

Powrót


Kontakty

"Noveris" Jakub Bartosik

ul. Ossowskiego 8/13
40-843, Katowice


Tel.: 506 129 683
Tel.: 785 183 500